Krwawienie - podsumowanie

Jak rozpoznać?  Co robić? 
Krwawienie zewnętrzne
  • Krew wydostaje się z otwartego urazu.                          
1. Zadbać o bezpieczeństwo własne (założyć rękawice medyczne); nie kontaktować się z krwią.
2. Bezpośrednio na ranę nałożyć sterylny opatrunek.
3. Unieść miejsce z urazem wyżej.
4. Założyć opatrunek z bandaża.
5. Jeżeli nadal występuje krwawienie, zastosować bezpośredni ucisk i powtórzyć warstwy opatrunku.               
Krwawienie wewnętrzne
  • Siniak, stłuczenie.
  • Piorunujący ból, tkliwość przy ucisku.
  • Wymioty fusowate lub ze świeżą krwią.
  • Stolce czarne, smołowate albo ze świeżą krwią.
 Małe krwawienie wewnętrzne:
1. Jak najmniej ruszać miejsce z urazem.
2. Zastosować okład z lodu.
3. Założyć opatrunek z elastycznego bandaża.
4. Unieść miejsce, w którym występuje uraz (kończynę).

Duże krwawienie wewnętrzne:
1. Zadzwonić pod nr 112 lub 999.
2. Zabezpieczyć poszkodowanego przed wstrząsem.
3. Jeżeli wystąpią wymioty, zabezpieczyć drożność dróg oddechowych.



Rany - podsumowanie

Co widzisz?  Co robić? 
Krwawienie 1. Obmyj ranę mydłem i wodą.
2. Spłukuj wodą pod ciśnieniem zgodnie z jej strumieniem.
3. Wypłukuj pozostawione drobiny.
4. Jeżeli ponownie ruszy krwawienie, zastosuj ucisk.
5. Nałóż jałowy opatrunek.
6. Poszukaj pomocy medycznej, jeżeli istnieje wysokie ryzyko infekcji (np. kiedy rana jest spowodowana pokąsaniem przez zwierzęta albo jest to rana kłuta).                

 

Objawy zakażenia

  • obrzęk i zaczerwienienie wokół rany
  • ocieplenie okolicy rany
  • pulsujący ból miejsca zranienia
  • wydzielina ropna z rany
  • gorączka
  • powiększenie węzłów chłonnych
  • pojawienie się czerwonych pręg biegnących od rany w kierunku serca
1. Szukaj wykwalifikowanej pomocy medycznej.
Amputacje
  • utrata części ciała
1. Wykonać telefon pod nr 999 lub 112.
2. Kontrolować krwawienie.
3. Zabezpieczyć poszkodowanego przed wstrząsem.
4. Jeżeli odzyskasz amputowaną część, zawiń ją w suchy sterylny kompres, gazę. Amputowaną część umieść w plastikowym worku lub nieprzepuszczającym wody i staraj się ją ochłodzić (np. okładać lodem pojemnik z amputowaną częścią), ale nie zamrażaj jej.

 

Ciała obce

  • ciało obce w obrębie rany
1. Nie ruszać ciała obcego.
2. Kontrolować krwotok, stosując ucisk wokół ciała obcego.
3. Unieruchomić ciało obce jałowym opatrunkiem.

 

Pojęcia kluczowe

  • Bandaż - opaska służąca do podtrzymywania opatrunku, ucisku i unieruchomienia wstępnego. Rozróżniamy dwa typy: dziany i elastyczny.
  • Krwawienie kapilarne - krew sączy się z rany ciągle, ale powoli.
  • Krwawienie tętnicze - krew wypływa z tętnicy; w tym typie krwawienia krew ma tendencje do wypływania strugami zgodnie ze skurczami serca.
  • Krwawienie żylne - krew wypływa z żyły; ten typ krwawienia ma tendencje do samoczynnego zatrzymania.
  • Krwotok - utrata dużej ilości krwi w krótkim czasie.
  • Opatrunek - sterylna gaza, kompres służący do nakładania bezpośrednio na miejsce uszkodzenia.

 

OCZYSZCZANIE RAN

Małe rany należy oczyścić w celu uniknięcia infekcji. Czynność ta musi być wykonana, mimo że, miejsce urazu będzie naruszone. Aby zmniejszyć krwawienie, opaskę elastyczną należy pozostawić do czasu otrzymania przez poszkodowanego fachowej pomocy medycznej.

Czynności, które należy wykonać, aby oczyścić płytką ranę:

1. Zmyj ranę wodą z mydłem.
2. strumień wody ma być pod ciśnieniem (woda z kranu).
3. Spłukuj zanieczyszczenia zgodnie ze strumieniem wody poza obręb rany.
4. Jeżeli te czynności spowodują powtórne krwawienie, zastosuj ponownie ucisk.
5. Bezpośrednio na ranę nałóż sterylny kompres, a następnie bandaż.
6. Poszukaj pomocy medycznej jeżeli istnieje wysokie ryzyko infekcji (np. kiedy rana jest spowodowana pokąsaniem
przez zwierzęta albo jest to rana kłuta).

Zakażenia ran

Każda rana - duża i mała - może zostać zainfekowana.
Objawy zakażenia:

  • obrzęk i zaczerwienienie wokół rany;- ocieplenie okolicy rany;
  • pulsujący ból miejsca zranienia;
  • wydzielina ropna z rany;
  • gorączka;
  • powiększenie węzłów chłonnych;
  • pojawienie się czerwonych pręg biegnących od rany w kierunku serca.

 

Tężec

Tężec wywołuje bakteria produkująca toksynę po dostaniu się do rany. Pierwsze objawy są niezbyt charakterystyczne, takie jak: niepokój, ból głowy, rozdrażnienie; następnie dołącza szczękościsk i napięcie kolejnych partii mięśni. Już pierwszy napad prężeń może doprowadzić do bezdechu. Nie ma żadnego specyficznego leczenia dla toksyny. Ponieważ istnieje zagrożenie zakażenia tężcem, należy stosować profilaktykę. Większość dorosłych przeszła w dzieciństwie podstawową serię szczepień przeciwko tężcowi. Co 10 lat zalecana jest dawka przypominająca. W przypadku narażenia i braku aktualnych szczepień należy stosować immunoprofilaktykę czynną lub czynno-bierną, a w celu jej zlecenia należy się zwrócić do swojego lekarza rodzinnego do 72 godzin od zdarzenia.

Rany specjalne - amputacje

Jest to bardzo nieszczęśliwy uraz, który wymaga szczególnego zabezpieczenia medycznego.
Postępowanie w przypadku amputacji:

1. Wykonać telefon 112 lub 999.
2. Kontrolować krwawienie.
3. Zabezpieczyć poszkodowanego przed wstrząsem.
4. Amputowaną część zawinąć w suchy sterylny kompres, gazę, umieścić w plastikowym worku lub pojemniku nieprzepuszczającym wody i ochłodzić (np. okładać lodem pojemnik z amputowaną częścią), ale nie zamrażać.

Rany specjalne - rany kłute

Ciała obce, takie jak np. szkło, gwoździe, noże powodują rany kłute.
Postępowanie w przypadku rany kłutej:

1. Odsłonić miejsce, w którym powstał uraz. Odzież w tym miejscu należy tak obciąć (rozciąć), aby dobrze uwidocznić miejsce urazu.
2. Jeżeli uwidocznimy wbity przedmiot, nie należy go ruszać. Każdego rodzaju ruch może spowodować zwiększenie krwawienia oraz dalsze uszkodzenie tkanek.
3. Krwawienie należy kontrolować, pozostawiając ciało obce na miejscu.
4. Ciało obce należy unieruchomić otaczając kompresem, gazą.


Rany, które wymagają fachowej pomocy medycznej

Czasami bardzo trudno ocenić, które rany wymagają natychmiastowej fachowej pomocy.
Wymienione wskazówki ułatwią identyfikację takich ran:

  • rany, z których krwawienie nie zatrzymuje się przez 5 min., pomimo prawidłowego zaopatrzenia;
  • długie i głębokie rany, które wymagają zszycia;
  • jeśli mają ubytki skóry;
  • jeśli mogą upośledzać funkcje organów, np. uszkodzenia powieki, warg;
  • spowodowane pokąsaniem przez zwierzęta;
  • spowodowane dużą siłą;
  • jeśli naruszają nerwy, ścięgna, stawy;
  • jeśli ranie towarzyszy złamanie kości;
  • wszelkie zgniecenia, zmiażdżenia;
  • spowodowane metalowymi przedmiotami;
  • wszelkie rany kłute;
  • rany z wbitymi przedmiotami.


 UWAGA

Szycie
Jeżeli rana wymaga szycia, należy udać się szybko do lekarza, tak aby mogła zostać zaopatrzona w ciągu 6-8 godzin. Zszycie rany przyspiesza gojenie, zmniejsza ryzyko infekcji, zmniejsza bliznę.
Rany, które wymagają szycia, to te:
- których krawędzie mają tendencje do rozchodzenia się,
- których wielkość przekracza 1 cm.
Zabezpieczając taką ranę, należy bezpośrednio na nią położyć sterylny kompres czy gazę. Zamykamy wówczas dostęp dla bakterii, a w rezultacie dla infekcji.

Schładzanie amputowanych części
Amputowane części, które są schładzane powyżej 6 godzin, mają niewielką szansę na przeżycie. Maksymalnym czasem przeżycia dla amputowanej części jest 18 godzin przy optymalnym schładzaniu. Mięśnie pozbawione ukrwienia tracą swoją żywotność w ciągu 4 do 6 godzin

 

Rany, które wymagają pilnego wezwania fachowej pomocy medycznej. Wykonaj telefon 112 lub 999:

  • jeżeli krwawienie nie zmniejsza się po zastosowaniu ucisku przez 15 minut;
  • jeżeli pojawiają się oznaki wstrząsu;
  • jeżeli oddychanie jest trudne z powodu uszkodzenia kręgosłupa szyjnego lub klatki piersiowej;
  • jeżeli są uszkodzenia okolicy brzucha powodujące ostry ból;
  • jeżeli jest uszkodzona gałka oczna;
  • jeżeli jest amputowana jakaś część ciała.

Opatrunki

Kiedy staramy się opanować krwawienie, jako opatrunki możemy stosować bandaż, kompresy, gazę itp.
Opatrunek, który zakładamy poszkodowanemu, umieszczony bezpośrednio na ranie wchłania krew, zapobiega infekcji oraz chroni przed dalszym uszkodzeniem. Opatrunki powinniśmy mieć poukładane według wielkości i materiału, z którego zostały wykonane, aby w trakcie zaopatrywania poszkodowanego działać szybko. Gazą, kompresami (złożonymi w kilka warstw) nakrywamy większe rany, a następnie bandażujemy. Czynności powtarzamy
aż do zatrzymania krwawienia. Bandaż służy do podtrzymywania opatrunku z gazy oraz do lepszego kontrolowania
krwawienia, gdyż możemy go przyciągać z różną siłą. Rozróżniamy bandaże dziane (służą do podtrzymywania opatrunku) oraz elastyczne (służą do wstępnego unieruchomienia, lepszego kontrolowania krwawienia). Kiedy zakładamy bandaż, sprawdzajmy, czy zachowane jest krążenie, gdyż możemy przyciągnąć opatrunek zbyt mocno.

Objawy, które świadczą, że bandaż założony jest zbyt mocno, to:

  • niebiesko-granatowe zabarwienie palców czy paznokci;
  • niebiesko-granatowe zabarwienia na granicy założonego opatrunku;
  • mrowienie albo zanik czucia;
  • oziębienie.

 


ZAPAMIĘTAJ

Powstający strup powoduje unieruchomienie opatrunku. Dlatego, aby ułatwić zmianę opatrunku, należy nasączyć go ciepłą wodą i poczekać. Spowoduje to zmiękczenie strupa i tym samym wymiana opatrunku stanie się łatwiejsza.Poszkodowanemu nie wolno podawać jeść i pić, gdyż to mogłoby nasilić nudności, wymioty i doprowadzić do
zachłyśnięcia. Ponadto podawanie jedzenia czy picia przedłużyłoby czas do zabiegu chirurgicznego, jeżeli wymagane będzie znieczulenie.

 

Krwawienie wewnętrzne może dawać objawy bardzo szybko (minuty-godziny) albo wolno (dni). Należą do nich:

  • stłuczenie, siniak;
  • piorunujący ból, tkliwość przy ucisku;
  • wymioty fusowate lub ze świeżą krwią;
  • stolce czarne smołowate albo ze świeżą krwią

ZAPMIĘTAJ

Poszkodowanemu nie wolno podawać jeść i pić, gdyż to mogłoby nasilić nudności, wymioty i doprowadzić do zachłyśnięcia. Ponadto podawanie jedzenia czy picia przedłużyłoby czas do zabiegu chirurgicznego, jeżeli wymagane będzie znieczulenie.

 

Postępowanie w krwawieniu wewnętrznym

Jeżeli krwawienie wewnętrzne jest małe (np. stłuczenie, siniak na nodze po urazie spowodowanym uderzeniem w róg stołu) należy wykonać następujące czynności:

1. Nie ruszać częścią ciała, gdzie powstał uraz.
2. Zastosować zimny okład nad miejscem urazu.
3. W miejscu urazu założyć opatrunek z opaski elastycznej (bandaża).
4. Jeżeli istnieje możliwość, miejsce, w którym wystąpił uraz, unieść w górę.

Jeżeli krwawienie wewnętrzne jest duże, należy wykonać następujące czynności:

1. Wezwać pomoc, dzwoniąc pod numer 112 lub 999.
2. Zabezpieczyć poszkodowanego przed wstrząsem, unosząc kończyny dolne 20-30 cm, okryć kocem lub folią ?życia? w celu zabezpieczenia przed wychłodzeniem, cały czas obserwować stan poszkodowanego.
3. Jeżeli występują wymioty, ułożyć poszkodowanego na boku i udrażniać cały czas drogi oddechowe.
4. Obserwować oddech.

 

O krwawieniu zewnętrznym mówimy wówczas, kiedy krew wydostaje się na zewnątrz z rany. Pojęcie krwotoku jest zarezerwowane dla stanu, gdy w krótkim czasie poszkodowany traci dużą ilość krwi.

UWAGA

Po zaopatrzeniu poszkodowanego zawsze umyj dokładnie ręce mydłem, nawet jeżeli używałeś rękawiczek medycznych.           

 

Rozpoznanie krwawienia zewnętrznego

Uszkodzone naczynie krwawi. Rozróżniamy trzy typy krwawienia w zależności od rodzaju uszkodzonego naczynia: kapilarne, żylne, tętnicze.

  • Krwawienie kapilarne: krew sączy się z rany powoli.
  • Krwawienie żylne: krew wydostaje się z rany intensywnym strumieniem, ale krwawienie daje się łatwo opanować, ponieważ ciśnienie w krążeniu żylnym jest niskie.
  • Krwawienie tętnicze: krew wydostaje się z każdym skurczem mięśnia serca pod dużym ciśnieniem. Jest to najpoważniejsze i najtrudniejsze do opanowania krwawienie, dlatego że w krótkim czasie można utracić dużą ilość krwi.


Mamy kilka typów ran:

  • otarcie - powierzchniowa warstwa skóry zostaje zdarta i występuje niewielkie krwawienie;
  • cięta - jest to głębokie przecięcie skóry i tkanek głębszych, posiada równe krawędzie;
  • kłuta - uszkodzenie spowodowane wbiciem (przebiciem) np. nożem, odłamkami szkła, lodu, co może powodować uszkodzenia narządów wewnętrznych. W tego typu ranach istnieje bardzo duże ryzyko infekcji. Przedmiot, który powoduje uszkodzenie może pozostawać w ranie;
  • szarpana - brzegi rany pozostają nierówne, często widzimy luźne kawałki skóry;
  • amputacja - oderwanie części ciała np. palca, dłoni od ciała.

Zaopatrywanie krwawienia zewnętrznego

Prawidłowe zaopatrywanie krwawienia zewnętrznego ma na celu zapobiegania dalszym uszkodzeniom i powikłaniom.

  • Należy zabezpieczyć siebie przed kontaktem z krwią, a tym samym przed infekcjami, przez założenie rękawiczek medycznych lub plastikowych worków, plastikowych toreb albo jakiegokolwiek wodoodpornego materiału.
  • Następnie należy uwidocznić miejsce krwawienia (ranę) przez zdjęcie (rozerwanie lub przecięcie) odzieży.
  • W miejscu uszkodzenia należy przyłożyć sterylną gazę (kompres), a w przypadku braku materiałów opatrunkowych ? czystą tkaninę, i zastosować ucisk swoją dłonią. W ten prosty sposób największe krwawienie zostanie zatrzymane.
  • Jeżeli poszkodowany ma uraz na kończynie, należy ją unieść tak, aby znalazła się powyżej serca. Spowoduje to wyrównanie ciśnienia, a tym samym zmniejszenie krwawienia. Jednocześnie należy uciskać dłonią miejsce urazu.
  • Aby móc zająć się innymi obrażeniami, należy założyć opatrunek z bandaża. Opatrunek zakładamy w następujący sposób: pozostawiamy użytą gazę (kompres) czy materiał i rozpoczynamy w miejscu uszkodzenia bandażowanie okrężnymi ruchami, przesuwając się w górę i w dół, zawsze trochę mocniej przyciągając bandaż w miejscu uszkodzenia.
  • Jeżeli krew przesiąka przez opatrunek, nakładamy kolejną gazę (kompres) i analogicznie bandażujemy. Nie usuwamy poprzedniego opatrunku, a dokładamy nowy. Postępujemy tak, aż krew przestanie przesiąkać przez opatrunek.
  • Jeżeli nie możemy opanować krwawienia pomimo prawidłowo wykonanych czynności, należy poszukać punktu, w którym tętnica jest najbliżej powierzchni i przebiega nad kością, wówczas możemy dodatkowo ją w tym punkcie ucisnąć.



Postępowanie przy różnych typach krwawień

Krwawienie zewnętrzne        
  • Należy odsłonić miejsce uszkodzenia oraz zastosować jego ucisk.
  • Jeżeli to możliwe, miejsce urazu podnosimy powyżej serca i stosujemy ucisk rany.
  • Zakładamy bandaż.
  • Jeżeli nadal nie opanowaliśmy krwawienia pomimo nałożenia opatrunku uciskowego, dzwonimy pod numer 112 lub 999.
Krwawienia wewnętrzne

Nawet przy najmniejszym podejrzeniu krwawienia wewnętrznego należy uruchomić procedury ratownicze!

W krwotoku wewnętrznym:

  • dzwonimy pod numer 112 lub 999,
  • układamy poszkodowanego tak, aby mógł wymiotować
  • obserwujemy oddychanie