TYPY OPARZEŃ

Rozróżniamy oparzenia termiczne, chemiczne i elektryczne.

  • Oparzenie termiczne: Może być spowodowane kontaktem z ogniem, gorącymi płynami i przedmiotami, parą, a dochodzi do niego podczas pożaru, wybuchu, rozlania gorącego płynu.
  • Oparzenie chemiczne: Związki chemiczne mogą powodować uszkodzenie tkanek oraz ich martwicę, jeżeli pozostaną
  • w kontakcie ze skórą. Oparzenia chemiczne najczęściej są powodowane przez trzy typy związków chemicznych: kwasy, zasady oraz związki organiczne.
  • Oparzenie prądem elektrycznym: Uszkodzenia spowodowane prądem elektrycznym zależą od typu prądu (stały czy zmienny), napięcia, od części ciała narażonej na kontakt z prądem oraz od czasu kontaktu.

 

Oparzenia termiczne

 

Jak rozpoznać?  Jak postępować? 

 

Oparzenie pierwszego stopnia

  • zaczerwienienie
  • obrzęk
  • ból

 

1. Schładzaj miejsce oparzenia zimną wodą.
2. Nałóż jałowy opatrunek.
3. Podaj leki przeciwbólowe, jeżeli je posiadasz.                                                                                   

 

Oparzenie drugiego stopnia

  • pęcherze
  • obrzęk
  • ból
  • wysięk

 

Oparzenie poniżej lub równe 20% powierzchni ciała
1. Schładzaj miejsce oparzenia zimną wodą.
2. Załóż jałowy opatrunek.
3. Podaj leki przeciwbólowe, jeżeli je posiadasz.

Oparzenie powyżej 20% powierzchni ciała - Postępuj jak w oparzeniu trzeciego stopnia.

 

Oparzenie trzeciego stopnia

  • skóra twarda, wyschnięta
  • skóra ma kolor popielaty i jest nadpalona                    

 

1. Kontroluj oddech poszkodowanego.
2. Miejsca poparzone nakryj sterylnym opatrunkiem.
3. Zapobiegaj powstawaniu wstrząsu.
4. Wezwij fachową pomoc medyczną.



Oparzenia chemiczne

Jak rozpoznać?                          Jak postępować?
  • Ostry ból                                                                               

 

1. Oczyść skórę ze związku chemicznego, który się na niej znajduje.                                                 
2. Spłukuj obficiewodąconajmniejprzez 20 min.
3. Zdejmij odzież i biżuterię z poszkodowanego.
4. Nałóż jałowy opatrunek.
5. Rozważ wezwanie pomocy medycznej.

 



Oparzenie prądem elektrycznym

Jak rozpoznać?                                                                                  Jak postępować?                                                                                                                                         
  •  Można zauważyć miejsce ?wejścia? i ?wyjścia? prądu u poszkodowanego.           

 

1. Najpierw bezpieczeństwo własne! Odłącz źródło prądu.
2. Udrożnij drogi oddechowe, sprawdź oddech i postępuj w zależności od sytuacji.
3. Zabezpiecz miejsce oparzenia.
4. Zadzwoń pod numer112 lub 999.

 



POJĘCIA KLUCZOWE

  • Oparzenie pierwszego stopnia (powierzchniowe) - jest to oparzenie powierzchniowej warstwy skóry.
  • Oparzenie drugiego stopnia (częściowe) - oparzene obejmuje całą zewnętrzną warstwę skóry i dochodzi do wewnętrznej warstwy.
  • Oparzenie trzeciego stopnia (pełnościenne) - oparzenie jest wynikiem uszkodzenia wszystkich warstw skóry i dochodzi do mięśni.

Oparzenia elektryczne

Rozróżniamy trzy typy oparzeń spowodowanych prądem elektrycznym: oparzenie termiczne, oparzenie łukiem elektrycznym oraz oparzenie spowodowane przez bezpośredni kontakt z prądem elektrycznym. Oparzenie termiczne występuje wówczas, jeżeli odzież albo przedmioty pozostające w kontakcie ze skórą zapalą się pod wpływem prądu elektrycznego. Obrażenia są spowodowane płomieniem, którego przyczyną był prąd lub łuk elektryczny. Łuk elektryczny jest rezultatem wyładowania prądu elektrycznego. Najczęściej spotykamy się z nim przy przerwaniu przeciążonych przewodów elektrycznych. Chociaż czas działania łuku elektrycznego jest bardzo krótki, zwykle powoduje rozległe powierzchowne oparzenia. Jednak zdarza się, że kiedy prąd elektryczny przechodzi bezpośrednio przez ciało, zostaje zakłócony normalny rytm pracy serca i następuje zatrzymanie krążenia. Inne uszkodzenia, które mają wówczas miejsce, to uszkodzenia narządów wewnętrznych oraz oparzenia. Zwykle "wejściem" prądu elektrycznego jest miejsce, którym dotykamy podłoża (np. gruntu, metalu). Ten typ urazu charakteryzuje się miejscem "wejścia" i "wyjścia" prądu elektrycznego.

Postępowanie w przypadku oparzeń spowodowanych prądem elektrycznym

1. Sprawdź, czy miejsce jest bezpieczne. Wyłącz bezpieczniki, wyciągnij wtyczkę z gniazdka.
2. Kontroluj oddech poszkodowanego.
3. Jeżeli poszkodowany upadł, sprawdź, czy nie ma urazu mechanicznego.
4. Zapobiegaj wystąpieniu wstrząsu.
5. Zadzwoń pod numer 999 lub 112 i wezwij fachową pomoc medyczną.

Kontakt z linią elektryczną przesyłającą prąd na otwartej przestrzeni

Jeżeli porażenie prądem nastąpiło z powodu kontaktu z linią przesyłającą prąd, zanim zbliżymy się do poszkodowanego, linia ta musi zostać wyłączona. Jeżeli nie posiadasz odpowiednich narzędzi do pracy pod napięciem, nie wykonuj żadnych czynności! Nie próbuj przesuwać widocznych kabli nawet narzędziami z drewnianymi uchwytami lub gałęziami drzew! Nie używaj również wilgotnych i metalowych przedmiotów.

Kontakt z prądem elektrycznym wewnątrz budynków

Najwięcej urazów wywołanych prądem elektrycznym w pomieszczeniach zamkniętych jest spowodowanych uszkodzonym urządzeniem albo niewłaściwie wykorzystanym urządzeniem. Wyłącz prąd wyłącznikiem albo wykręć bezpiecznik wewnątrz budynku, a jeżeli to niemożliwe, wykręć bezpiecznik na zewnątrz budynku.
Nie dotykaj urządzenia ani poszkodowanego przed wyłączeniem prądu!



Oparzenia elektryczne

Gdy poszkodowany nie ma kontaktu z prądem

  • Jeżeli poszkodowany się nie rusza, udrożnij drogi oddechowe i postępuj dalej stosownie do sytuacji
  • Zapobiegaj rozwojowi wstrząsu
  • Sprawdź, czy nie ma obrażeń spowodowanych płomieniem
  • Zadzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.

Gdy poszkodowany ma kontakt z prądem

  • Wyłącz prąd, wykręcając bezpieczniki wewnątrz lub na zewnątrz budynku
  • Zadzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999 i poinformuj, że poszkodowany ma kontakt z linią elektryczną

Oparzenia chemiczne

Oparzenia chemiczne są spowodowane kontaktem skóry z substancjami żrącymi. Najczęstszymi związkami chemicznymi powodującymi oparzenia są: zasady, kwasy, związki organiczne. Związki chemiczne uszkadzają skórę, dopóki się na niej znajdują, dlatego powinny być jak najszybciej usunięte. Pierwszą pomocą w przypadku większości oparzeń chemicznych jest zastosowanie właściwego neutralizatora. Zasady powodują znacznie większe spustoszenia niż kwasy, ponieważ są dłużej aktywne i penetrują głębiej. Związki organiczne, np. produkty ropopochodne są dodatkowo łatwopalne.

Zapamiętaj!

 W przypadku oparzeń chemicznych nie stosujemy wody pod ciśnieniem, gdyż powoduje to głębsze wnikanie substancji chemicznej, co pogłębia oparzenie.   

Pomoc w przypadku oparzeń chemicznych

1. Niezwłocznie spłukuj miejsce kontaktu ze związkiem chemicznym dużą ilością wody w postaci łagodnego strumienia (ok. 20 min.). Jeżeli związek chemiczny jest proszkiem, zanim rozpoczniesz przepłukiwanie, usuń go z powierzchni skóry.
2. Zanieczyszczoną związkiem chemicznym odzież poszkodowanego usuwaj pod przepływającą wodą.
3. Na miejsce oparzone związkiem chemicznym nałóż jałowy opatrunek.
4. Poszukaj fachowej pomocy medycznej.

 

Oparzenia chemiczne - podsumowanie

Substancje chemiczne suche

  • Usuń związek chemiczny z powierzchni skóry.
  • Spłukuj wodą przez 20 min.
  • Zdejmij odzież i biżuterię.
  • Nie próbuj neutralizować substancji chemicznej.
  • Poszukaj fachowej pomocy medycznej.

Substancje chemiczne płynne

  • Niezwłocznie spłukuj je wodą przez ok. 20 min.
  • Zdejmij odzież i biżuterię.
  • Nie próbuj neutralizować substancji chemicznej.
  • Poszukaj fachowej pomocy medycznej.

Oparzenia termiczne

Przy ocenie oparzenia termicznego posługujemy się stopniami. Stopnie oparzenia warunkują nasze postępowanie. Głębokość oparzenia determinuje jego stopień. Historycznie rozróżniamy pierwszy, drugi i trzeci stopień oparzenia. Rozróżniamy oparzenie powierzchniowe, oparzenie obejmujące część oraz oparzenie całej tkanki skórnej.

  • Pierwszy stopień (powierzchniowe) oparzenie jest wynikiem uszkodzenia powierzchniowej warstwy skóry (epidermy). Charakterystycznym objawem jest zaczerwienienie, lekki obrzęk, nadwrażliwość i ból. Najczęściej spotykanym przykładem oparzenia pierwszego stopnia jest oparzenie słoneczne. Wyleczenie następuje w większości przypadków po upływie tygodnia.
  • Drugi stopień (częściowe) oparzenie obejmuje całą zewnętrzną warstwę skóry i dochodzi do wewnętrznej warstwy. Charakterystycznymi objawami dla tego oparzenia są pęcherze, obrzęk, wysięk płynu oraz ból. Nienaruszone pęcherze są jałowe. Jeżeli pęcherz pęknie, następuje wysięk i zwiększa się ryzyko infekcji. Rozległe oparzenia drugiego stopnia wymagają fachowej pomocy medycznej.
  • Trzeci stopień (pełnościenne) oparzenie jest wynikiem uszkodzenia wszystkich warstw skóry i dochodzi do mięśni. Skóra w tych miejscach jest twarda, woskowata, perłowa albo szara, zwęglona. Poszkodowany nie czuje bólu, ponieważ uszkodzeniu lub zniszczeniu ulegają włókna nerwowe. Wszelki ból, który jest odczuwany, pochodzi z okolic o mniejszym uszkodzeniu. Trzeci stopień oparzenia zawsze wymaga fachowej pomocy medycznej.<

Również wielkość oparzenia ma znaczenie w podejmowaniu decyzji co do losów poszkodowanego. Dlatego należy określić, jaki procent powierzchni ciała został poparzony. Rozmiar oparzenia można określić dłonią. Dłoń poszkodowanego od palców do nadgarstka stanowi 1% powierzchni ciała. Istotne jest to, która część ciała uległa poparzeniu. Oparzenie twarzy, dłoni, stóp, narządów płciowych jest cięższe niż innych części ciała. Postępowanie w przypadku oparzenia jest również uzależnione od wieku poszkodowanego oraz chorób, z powodu których jest leczony. Choroby i starszy wiek powodują, że trzeba z większą uwagą traktować poszkodowanego. o mniejszym uszkodzeniu. Trzeci stopień oparzenia zawsze wymaga fachowej pomocy.

Postępowanie w przypadku oparzenia termicznego

Najważniejsze w przypadku oparzenia termicznego jest zmniejszenie bólu, zapobieganie infekcjom oraz podjęcie decyzji, czy potrzebna będzie fachowa pomoc medyczna. Zdecydowanie największa część małych oparzeń nie wymaga pomocy medycznej. Jeżeli na poszkodowanym pali się odzież, należy ją jak najszybciej zdjąć. Można również zawinąć kocem płonące części (dusząc ogień) albo oblać poszkodowanego wodą.
Fachową pomoc medyczną należy niezwłocznie wezwać, gdy:

  • poszkodowany jest dzieckiem poniżej 5 roku życia lub gdy ma więcej niż 55 lat,
  • u poszkodowanego występują objawy niewydolności oddechowej,
  • oprócz oparzenia są inne obrażenia,
  • oparzenia spowodował prąd elektryczny,
  • występują oparzenia twarzy, dłoni, stóp, narządów płciowych,
  • występuje oparzenie drugiego stopnia obejmujące ponad 20% powierzchni ciała poszkodowanego,
  • występuje oparzenie trzeciego stopnia niezależnie od jego rozległości,
  • podejrzewamy przemoc na dzieciach.

 

Pomoc w przypadku oparzenia pierwszego stopnia

1. Ochładzać miejsce oparzenia zimną wodą dopóki występuje ból (co najmniej 10 minut).
2. Po schłodzeniu na miejsce oparzenia stosuje jałowe opatrunki.
3. Dorosłym można podać ibuprofen, który działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie, dzieciom - paracetamol.

Pomoc w przypadku oparzenia drugiego stopnia

1. Należy usunąć odzież oraz biżuterię z miejsc, które uległy oparzeniu.
2. Ochładzać miejsce oparzenia zimną wodą, dopóki występuje ból (co najmniej 10 minut).
3. Na powierzchnię oparzoną nakładamy suchy, jałowy opatrunek, który zapobiega parowaniu oraz zmniejsza ból.
4. Dorosłym można podać ibuprofen, działający przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Dzieciom - paracetamol.

Pomoc w przypadku oparzenia drugiego stopnia (20% powierzchni ciała) oraz w oparzeniach trzeciego stopnia

1. Kontroluj oddech poszkodowanego.
2. Usuń odzież oraz biżuterię z miejsc, które uległy oparzeniu.
3. Nałóż na powierzchnię oparzoną suchy, jałowy opatrunek.
4. Zapobiegaj powstaniu wstrząsu.
5. Wezwij fachową pomoc medyczną.

Oparzenia termiczne - podsumowanie

Oparzenia pierwszego stopnia (powierzchniowe)

  • Oparzoną powierzchnię schładzaj aż do ustąpienia bólu.
  • Na oparzone miejsce zastosuj jałowy opatrunek.

Oparzenia drugiego stopnia (częściowe)

  • Zdejmij ubranie oraz biżuterię z miejsca poparzonego.
  • Oparzoną powierzchnię schładzaj wodą aż do ustąpienia bólu.
  • Na oparzone miejsce zastosuj jałowy opatrunek.

Oparzenia drugiego stopnia (częściowe) dużej powierzchni oraz trzeciego stopnia

  • Obserwuj oddech poszkodowanego.
  • Zapobiegaj rozwojowi wstrząsu
  • Zdejmij ubranie oraz biżuterię z miejsca poparzonego.
  • Na oparzone miejsce nałóż jałowy opatrunek.

 

UWAGA


Oddychanie powietrzem o temperaturze ok. 150°C może spowodować śmierć w ciągu kilku minut. W czasie pożaru temperatura przy suficie może sięgać nawet powyżej 550°C. Śmierć następuje, kiedy warstwa mięśniowa drzewa oskrzelowego zostaje uszkodzona, wówczas płyn przedostaje się do płuc. Poszkodo wani, którzy oddychali gorącym powietrzem ?toną? we własnej wydzielinie. Oddychanie gorącym powietrzem może powodować również obrzęk w drogach oddechowych. Podob nie jak w przypadku skóry, obrzęk (uszkodzenia) nie pojawia się natychmiast po zainhalowaniu gorącego powietrza, ale narasta w czasie. Ryzyko wystąpienia obrzęku oskrzeli występuje 12 -24 godzin od czasu oparzenia. Poszkodowani, którzy byli narażeni na oddychanie gorącym powietrzem, zawsze potrzebują fachowej pomocy medycznej.
Nie należy schładzać poszkodowanych, u których oparzenie obejmuje więcej niż 20% powierzchni ciała (dzieci 10%), gdyż wówczas schładzanie może być przyczyną hipotermii. Chyba, że trzeba ugasić płomień.Nie należy przebijać pęcherzy. Nienaruszone pęcherze działają jak opatrunek. Na miejsca oparzenia należy nałożyć jałowy opatrunek. Nie należy stosować na oparzone miejsca kremów, masła, smalcu, oliwy, dezodorantów, białka jaja ani innych okładów. Suchy jałowy opatrunek zapobiega infekcjom.