NAGŁE ZACHOROWANIA - podsumowanie

Cukrzyca Jeżeli nie znasz poziomu cukru, traktuj chorego zawsze tak, jakby cukier był niski:
  • podaj cukier,
  • odczekaj 15 min.,
  • jeżeli stan nie poprawił się, zadzwoń pod 112 lub 999 
Omdlenia
  • kontroluj oddychanie,
  • spytaj, co się stało,
  • rozluźnij ubranie,
  • unieś nogi 30-40 cm w górę,
  • jeżeli nie ma poprawy, zadzwoń po pomoc pod nr 112 lub 999
Zawał mięśnia sercowego 
  • dzwoń pod nr 112 lub 999,
  • ułóż chorego w wygodnej pozycji,
  • rozluźnij ubranie,
  • podaj polopirynę/aspirynę,
  • zapytaj o przyjmowane leki,
  • kontroluj oddychanie
Zaburzenia oddychania
  • zapewnij choremu wygodną pozycję,
  • jeżeli jest to atak astmy, podaj dodatkową dawkę dotychczas przyjmowanych leków wziewnych,
  • dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999 informując, że atak astmy nie ustąpił po podaniu leków wziewnych,
  • jeżeli jest to hiperwentylacja (przyspieszony oddech), uspokajaj poszkodowanego, zaleć wdech przez nos, wydech przez usta, przewietrz pomieszczenie 
Drgawki
  • zapobiegaj urazom,
  • rozluźnij ubranie,
  • ułóż poszkodowanego w pozycji bocznej ustalonej,
  • w razie potrzeby dzwoń pod nr 112 lub 999.
Kobieta ciężarna Jeżeli chora ma krwawienie z dróg rodnych, ból brzucha lub inną dolegliwość:
  • ogrzewaj ją,
  • jeżeli krwawi z dróg rodnych, załóż jałową wkładkę,
  • zachowaj zużyte wkładki dla lekarza w celu określenia ilości utraconej krwi,
  • udaj się po pomoc medyczną.
Udar
  • dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999,
  • jeżeli chory jest przytomny, ułóż go w wygodnej pozycji,
  • jeżeli nieprzytomny, kontroluj oddech i ułóż w pozycji bocznej ustalonej.

 

Zawał mięśnia sercowego

Jak rozpoznać?  Co robić? 
  • Ucisk w klatce piersiowej, pieczenie, ból.
  • Ból promieniuje do lewej ręki, żuchwy, lewego barku, łopatki.        
  • Zawroty głowy, nudności, wymioty.
  • Przyspieszony, skrócony oddech
1. Podaj choremu dotychczas przyjmowane leki.
2. Dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999              .
3. Ułóż chorego w wygodnej pozycji.
4. Podaj polopirynę/aspirynę w małej dawce.
5. Kontroluj oddychanie.



Choroba niedokrwienna mięśnia sercowego

Jak rozpoznać?   Co robić?
  • Ból w klatce piersiowej podobny do zawałowego.   
  • Ból trwa rzadko kiedy dłużej niż 10 min.
1. Uspokój chorego.
2. Jeżeli w dotychczasowym leczeniu była zalecana nitrogliceryna, podaj ją.
3. Jeżeli ból trwa dłużej niż 10 min., podejrzewaj zawał mięśnia sercowego i dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.  




Udar niedokrwienny mózgu

Jak rozpoznać? Co robić? 
  • Osłabienie kończyn po jednej stronie, opadnięty kącik ust.
  • Zaburzenia widzenia.
  • Zamazana mowa, niemożność wypowiedzenia słów.
  • Zaburzenia równowagi.
1. Dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.
2. Jeżeli chory jest przytomny, ułóż go w wygodnej pozycji.
3. Jeżeli chory jest nieprzytomny, ułóż go w pozycji bocznej bezpiecznej i obserwuj oddychanie.   




Omdlenia

Jak rozpoznać?  Co robić? 
  • Reakcja na zaistniałą sytuację.
  • Bladość skóry.
  • Pot.                                                                             
 1. Obserwuj oddychanie.
2. Sprawdź, czy nie ma urazu.
3. Unieś nogi 30-40 cm.
4. Jeżeli brak poprawy, dzwoń po pomoc pod nr 112 lub 999.                                                                                    




Zaburzenia oddychania

Jak rozpoznać?  Co robić?
  • Zbyt wolny oddech.
  • Zbyt szybki i krótki oddech.
  • Niebieskie zabarwienie warg.
  • Świszczący oddech.
  • Przerwy w wypowiadaniu słów potrzebne na zaczerpnięcie powietrza. 
 Reakcja na stres
1. Ułóż chorego w wygodnej pozycji.
2. Dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.

Atak astmy
1. Ułóż chorego w wygodnej pozycji.
2. Podaj dodatkową dawkę dotychczas przyjmowanych leków wziewnych.
3. Dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999 informując o duszności.

Hiperwentylacja
1. Uspokój chorego, zaleć nabieranie powietrza przez nos, wydech przez usta.
2. W przypadku braku poprawy, dzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.                                         




Drgawki

Jak rozpoznać?  Co robić?
  • Niespodziewany początek.
  • Utrata przytomności.
  • Sztywność ciała i wygięcie łukiem do tyłu.                      
  • Gwałtowne drżenie mięśni.
1. Zapobiegaj urazom.
2. Rozluźnij ubranie.
3. Ułóż chorego w pozycji bocznej.
4. Jeżeli brak poprawy, zadzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.                                                                                      




Cukrzyca

Jak rozpoznać? Co robić? 
Hipoglikemia (niski poziom cukru we krwi)                  
  • Objawy szybko postępują.
  • Agresja, pobudzenie.
  • Napad głodu.
  • Spocona skóra.
Hiperglikemia (wysoki poziom cukru we krwi)                                                              
  • Objawy narastają powoli.
  • Nieprzyjemny zapach z ust.
  • Wzmożone pragnienie.
  • Częstomocz.
  • Ciepła skóra.
1. Podaj szybko coś słodkiego do wypicia.
2. Odczekaj 10-15 min na wchłonięcie.
3. Jeżeli brak poprawy, dzwoń pod nr 112 lub 999.                                                                        




Kobieta ciężarna

Niepokojące objawy?  Co robić?
  • Krwawienie z dróg rodnych.
  • Obniżenie brzucha.
  • Obrzęk twarzy, kończyn.
  • Silny ból głowy.
  • Omdlenie.
  • Zaburzenia widzenia.
  • Niekontrolowane wymioty.                                                             
Krwawienie z dróg rodnych
1. Zachowaj spokój.
2. Załóż jałową wkładkę, gdyż drogi rodne mogą być otwarte.
3. Wezwij pomoc medyczną, dzwoniąc pod nr 112 lub 999.                                                      

 


Pojęcia kluczowe

  • Astma- skurcz mięśni oskrzelowych utrudniających oddychanie.
  • Choroba niedokrwienna mięśnia sercowego - występuje wówczas, jeżeli mięsień serca nie ma dostarczonej dostatecznej ilości krwi.
  • Hiperglikemia - wysoki poziom cukru we krwi.
  • Hiperwentylacja - oddech szybki i płytki.
  • Hipoglikemia - niski poziom cukru we krwi.
  • Omdlenie - może wystąpić, jeżeli dopływ krwi do mózgu jest upośledzony.
  • Udar - spowodowany jest brakiem przepływu krwi przez pewien obszar mózgu.
  • Zawał mięśnia sercowego - występuje, jeżeli nieprawidłowo funkcjonuje mięsień serca z powodu zmniejszonego lub przerwanego przepływu krwi przez tkankę.

 

ZABURZENIA ODDYCHANIA

Zaburzenia oddychania mogą towarzyszyć chorobom klatki piersiowej, płuc, zawałowi mięśnia sercowego, wstrząsowi, astmie i innym dolegliwościom. W astmie następuje skurcz mięśni oskrzelowych i z tego powodu utrudnione jest oddychanie. Najczęściej skurcz mięśni oskrzelowych wywołuje alergia, zimne powietrze, dym.
Hiperwentylacja jest stanem, kiedy oddech jest znacznie przyspieszony, co może być spowodowane stresem.

Rozpoznawanie zaburzeń oddychania

Do objawów zaburzeń oddychania należą:

  • oddech, który jest nadmiernie długi i wolny;
  • oddech, który jest nadmiernie szybki i płytki;
  • oddech świszczący, rzężący, piejący, chrapliwy;
  •  niebiesko - sine zabarwienie warg;
  • w trakcie mówienia przerwy na nabranie powietrza.

Pierwsza pomoc

1. Chorego należy ułożyć w komfortowej pozycji (najlepiej półsiedzącej).
2. Zadzwoń po pomoc medyczną pod numer 112 lub 999 i zgłoś problemy z oddychaniem, duszność.
3. Jeżeli chory posiada inhalatory, gdyż jest leczony z powodu astmy, należy podać dodatkową dawkę leku i odczekać 5-10 min.
4. Jeżeli stan chorego nie poprawia się, zadzwonić po pomoc medyczną pod numer 112 lub 999, zgłaszając problemy z oddychaniem, duszność.
5. Jeżeli chory hiperwentyluje się, należy go uspokoić, poprosić, aby nabierał powietrze nosem, a wydychał powoli ustami i dolegliwości ustąpią po kilku minutach.


OMDLENIA

Omdlenie może zdarzyć się w każdej chwili, kiedy dopływ krwi do mózgu jest upośledzony. Powodem omdlenia może być widok krwi, reakcja na ból, pozostawanie długo w pozycji stojącej bez ruchu, nagła zmiana pozycji z leżącej na stojącą, wyczerpanie, stres, złe wiadomości.



Rozpoznawanie omdlenia

Objawami omdlenia są:

  • nagła, niespodziewana reakcja na coś;
  • blada skóra;
  • spocenie;
  • utrata przytomności.

Pierwsza pomoc

1. Przewietrz pomieszczenie.
2. Unieś nogi poszkodowanego 30-40 cm w górę.
3. Rozepnij ubranie.
4. Jeżeli poszkodowany przewrócił się, sprawdź, czy nie ma obrażeń.
5. Najczęściej omdlenia nie są poważne i poszkodowany szybko odzyskuje kondycję.

Udaj się po pomoc medyczną, jeżeli:

  • omdlenia powtarzają się;
  • nie była to reakcja na zaistniałą sytuację;
  • omdlenie wystąpiło w pozycji siedzącej;
  • omdlenie wystąpiło bez wyraźnie uchwytnej przyczyny.

 

DRGAWKI

Drgawki są rezultatem nienormalnego pobudzenia kory mózgu. Jest bardzo wiele powodów prowadzących do wystąpienia drgawek, najważniejsze z nich to:

  • padaczka;
  • wstrząs elektryczny;
  • uraz głowy;
  • zatrucia;
  • hipoglikemia;
  • wysoka temperatura u dzieci;
  • choroby mózgu (guz, uraz);
  • choroba alkoholowa.

ZAPAMIĘTAJ

 Jeżeli wystąpią drgawki nie wkładaj żadnych przedmiotów do ust poszkodowanego.                                                                      


Rozpoznanie drgawek

Objawy drgawek są różne w zależności od typu drgawek, lokalizacji:

  • niespodziewany incydent;
  • nadwrażliwość;
  • sztywny tułów wygięty do tyłu;
  • gwałtowne drżenia mięśni.

Pierwsza pomoc

1. Zapobiegaj urazom chorego przez usunięcie niebezpiecznych przedmiotów z miejsca upadku.
2. Rozluźnij ubranie.
3. Ułóż poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej.
4. Dzwoń po medyczną pomoc pod numer 112 lub 999, jeżeli:

  • drgawki przedłużają się powyżej 5 min.;
  • nie ma znanej przyczyny drgawek;
  • poszkodowany wolno odzyskuje przytomność lub pojawiają się zaburzenia oddychania;
  • poszkodowaną jest ciężarna;
  • drgawki mogą być pierwszym objawem choroby.

CUKRZYCA

Cukrzyca jest chorobą spowodowaną niedoborem insuliny. Insulina reguluje poziom cukru we krwi. W wyniku tego w komórkach brakuje cukru, a wysoki jest poziom cukru we krwi.
Rozróżniamy dwa rodzaje cukrzycy:

  • typu I - chorzy mający ten typ cukrzycy potrzebują insuliny podawanej z zewnątrz, aby cukier mógł przedostawać się z krwi do komórek,
  • typu II - chorzy mający ten typ cukrzycy mają najczęściej obniżony poziom insuliny oraz zaburzenia metaboliczne w wyniku czego cukier nie może przedostawać się z krwi do komórek.

W organizmie człowieka ciągle zachodzą reakcje pomiędzy poziomem cukru a insuliny. Obniżony poziom cukru we krwi to hipoglikemia, natomiast podwyższony poziom cukru we krwi to hiperglikemia, która może prowadzić do śpiączki.

Rozpoznawanie niskiego poziomu cukru (niedocukrzenia)

Obniżony poziom cukru we krwi, nazywany hipoglikemią, może być spowodowany zbyt dużą podażą insuliny, zbyt małym posiłkiem, dużym wysiłkiem fizycznym, spożyciem alkoholu lub wszystkimi tymi czynnikami razem.
U osób chorych na cukrzycę do objawów obniżonego poziomu cukru zaliczamy:

  • gwałtowny początek objawów;
  • agresję, napad złości;
  • bladą, spoconą skórę;
  • napad głodu;
  • drgawki;
  • senność.

Pierwsza pomoc

1. Podaj cukier, rozpuszczając w małej ilości wody kilka łyżeczek cukru, daj do wypicia słodki sok, coca-colę, wodę z rozpuszczonym miodem.
2. Poczekaj 15 min. na wchłonięcie cukru.
3. Jeżeli nie ma poprawy, dzwoń po pomoc medyczną pod numer 112 lub 999.

Rozpoznawanie wysokiego poziomu cukru

Hiperglikemia może powodować śpiączkę cukrzycową i jest przeciwieństwem hipoglikemii. Hiperglikemia występuje, jeżeli poziom cukru we krwi jest zbyt wysoki, natomiast nie ma cukru w komórkach. Stan taki pojawia się, kiedy jest zbyt niski poziom insuliny, chory objada się, nie wykonuje wysiłku fizycznego, narażony jest na stres oraz, kiedy występuje kombinacja wszystkich tych czynników.

Objawami podwyższonego poziomu cukru we krwi u osób chorych na cukrzycę są:

  • stopniowy początek objawów;
  • senność;
  • wzmożone pragnienie;
  • częstomocz;
  • ciepła i wilgotna skóra;
  • wymioty;
  • nieprzyjemny zapach z ust;
  • przyspieszony oddech;
  • zaburzenia świadomości.

Pierwsza pomoc

1. Jeżeli nie masz pewności, czy poziom cukru jest niski, czy wysoki, podaj cukier.
2. Odczekaj 15 min. na wchłonięcie cukru i jeżeli stan chorego nie poprawi się dzwoń po pomoc medyczną pod numer 112 lub 999.

STANY NAGŁE U KOBIETY CIĘŻARNEJ

Większość ciąż przebiega prawidłowo i bez komplikacji. Jednak czasami powstają problemy wymagające szybkiej pomocy medycznej. Najważniejsze, abyś pozostał spokojny, skoncentrowany i opiekował się ciężarną w czasie tej nieprzewidzianej, stresującej sytuacji.

Rozpoznawanie stanów nagłych u kobiety ciężarnej

Objawami niepokojącymi u kobiet ciężarnych są:

  • krwawienie z dróg rodnych;
  • skurcze i obniżenie brzucha;
  • obrzęk twarzy i kończyn;
  • zawroty głowy, omdlenie;
  • zaburzenia widzenia;
  • niekontrolowane wymioty.


Pierwsza pomoc

1. Ułóż kobietę ciężarną na lewym boku i ogrzewaj ją.
2. Jeżeli występuje krwawienie z dróg rodnych, zabezpiecz je jałową wkładką, gdyż kanał rodny może być otwarty.
3. Zatrzymaj wkładki zużyte w trakcie transportu w celu oceny ilości utraconej krwi.
4. Udaj się po pomoc medyczną.

 

UDAR NIEDOKRWIENNY MÓZGU

Udar niedokrwienny mózgu często jest nazywany zawałem mózgu. Spowodowany jest brakiem przepływu krwi przez pewien obszar mózgu. Dzieje się to wówczas, kiedy jedna z tętnic mózgowych staje się niedrożna.

Rozpoznanie udaru niedokrwiennego mózgu

Objawami udaru niedokrwiennego mózgu są:

  • nagle pojawiające się osłabienie kończyny górnej lub dolnej, opadnięcie kącika ust;
  • pogorszenie wzroku;
  • zaburzenia mowy (mowa zamazana, niewyraźna);
  • zawroty głowy,
  • trudności w utrzymaniu równowagi.

Pierwsza pomoc

1. Zadzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.
2. Pozostaw chorego w spoczynku w wygodnej półsiedzącej pozycji.
3. Kontroluj oddychanie, a w przypadku pojawiających się zaburzeń, sprawdź drożność dróg oddechowych.

ZAWAŁ MIĘŚNIA SERCOWEGO

Zawał mięśnia sercowego występuje wówczas, kiedy mięsień serca obumiera z powodu zmniejszonego lub przerwanego przepływu krwi. Zazwyczaj skrzep powstały w tętnicach wieńcowych blokuje możliwość przepływu krwi. Jeżeli duża część mięśnia sercowego zostanie uszkodzona, następuje zatrzymanie akcji serca.

Rozpoznawanie zawału mięśnia sercowego

W przypadku zawału mięśnia sercowego potrzebna jest szybka pomoc medyczna, gdyż stanowi on bezpośrednie zagrożenie życia chorego. Objawy zawału mięśnia sercowego:

  • ucisk, gniecenie, ściskanie w klatce piersiowej;
  • ból promieniujący zazwyczaj do lewej ręki lub/i żuchwy, lub/i lewej łopatki, lub/i lewego barku;
  • zawroty głowy, nudności, wymioty;
  • przyspieszony oddech.

Częściej zawał mięśnia sercowego występuje u mężczyzn niż u kobiet i to oni mają zazwyczaj klasyczne objawy opisane powyżej. Natomiast kobiety zgłaszają zmęczenie, ból brzucha, przyspieszony oddech. Kobiety zgłaszające ostry ból w klatce piersiowej stanowią tylko ok. 30%. Kobiety statystycznie później zgłaszają dolegliwości.

Pierwsza pomoc w przypadku zawału mięśnia sercowego

1. Niezwłocznie zadzwoń po pomoc medyczną pod nr 112 lub 999.
2. Ułóż chorego w najbardziej komfortowej pozycji.
3. Podaj choremu polopirynę (aspirynę) w dawce 75-325 mg; odstąp od tego, jeżeli z wywiadu wynika, że chory jest uczulony na ten lek.
4. Sprawdź, jakie leki przyjmuje chory i czy jest wśród nich nitrogliceryna, a jeżeli tak, podaj ją.
5. Kontroluj oddychanie.

CHOROBA NIEDOKRWIENNA MIĘŚNIA SERCOWEGO

Choroba niedokrwienna mięśnia sercowego objawia się bólem w klatce piersiowej, który występuje wówczas, kiedy mięsień serca nie ma dostarczonej dostatecznej ilości krwi. Objawy choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego mogą być wywołane stresem, wysiłkiem fizycznym, działaniem zimna.

Rozpoznawanie choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego

Objawy choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego są bardzo podobne do objawów zawału mięśnia sercowego, ale ból w klatce piersiowej ustępuje w spoczynku lub po przyjęciu nitrogliceryny i rzadko trwa dłużej niż 10 min.

Pierwsza pomoc

1. Pozostaw chorego w spoczynku.
2. Jeżeli chory ma w swoich lekach nitroglicerynę, podaj ją.
3. Odczekaj 10 min., czy ból nie ustąpi i jeżeli trwa nadal, dzwoń po medyczną pomoc pod nr 112 lub 999, podejrzewając zawał mięśnia sercowego.